141 minuten | VO st EN (Japans gesproken, Engels ondertiteld) Cinéclub RITCS
Nederlands:
De studenten van Cinéclub RITCS kozen in oktober voor films rond het thema “Death & Beauty.” Na de onversneden horror van SURPIRIA (1977) volgt een adempauze met NOBODY KNOWS (2004) van Hirokazu Kore-eda, over vier straatkinderen die opgroeien in de vergetelheid.
Het thema van het verlaten kind komt verrassend vaak voor in de Japanse cinema, ongetwijfeld vanuit een historisch trauma aan de gruwelen van de Tweede Wereldoorlog: hongersnood en nucleaire misère scheurden toen vele families uit elkaar, zoals bijvoorbeeld verbeeld wordt in Isao Takahata’s GRAVE OF THE FIREFLIES (1988). In datzelfde jaar werd Japan opgeschrikt door het Sugamo-incident: een moeder in de Tokiose wijk Sugamo stond terecht voor het achterlaten van haar vijf jonge kinderen, die negen maanden voor zichzelf moesten zorgen - met de dood van twee van hen tot gevolg. Het incident haalde het landelijke nieuws en werd de inspiratie voor NOBODY KNOWS, dat zestien jaar later uitkwam.
Regisseur Hirokazu Kore-eda (Tokyo, 1962) wordt nu wel eens gezien als de spirituele opvolger van Yasujiro Ozu, de meester van het Japanse familiedrama. Geen wonder, want Kore-eda gooide hoge ogen met familiedrama’s LIKE FATHER, LIKE SON (2013) en SHOPLIFTERS (2018) – de laatste was indertijd winnaar van de Palme d’Or. Maar Kore-eda’s hart als filmmaker ligt juist bij het sociaal-realisme – hij begon zijn carrière als documentaire-maker – en hij vergelijkt zichzelf het liefst met de Britse Ken Loach. Kore-eda gaat schrijnende verhalen niet uit de weg en zoekt geduldig naar een genuanceerde verhaallijn, met een documentaire, moreel neutrale blik.
Zo ook in NOBODY KNOWS, over de vier kinderen van een instabiele moeder die zich ophouden in de schaduwen van de stad, zich verstoppend voor vreemden om hun moeder te ontzien, levend van restjes en de sympathie van anderen. Ze ontpoppen zich tot bewoners van hun eigen wereld - geen enkele buitenstaander toont zich bereid om zich echt over deze “verborgen kinderen” te ontfermen.
Als moeder Keiko haar kroost voorgoed achterlaat, worden de kinderen op zichzelf aangewezen. Hun wereld verandert en groeit met hen mee. Het is een knap staaltje ingetogen filmwerk, waarin de jonge acteurs centraal staan. Je voelt de tragedie en onmacht over het narratief hangen, maar toch ook de sentimentele schoonheid van de kleine avonturen die de kinderen meemaken op hun onzekere pad.
English:
This month, the students of the Cinéclub association programmed films surrounding the theme of “Death & Beauty.” After the unapologetic horror of SUSPIRIA (1977), their next choice is a bit of a breather: Hirokazu Kore-eda’s NOBODY KNOWS (2004), the tale of four abandoned children growing up in the derelict corners of Japan.
Abandoned children are a recurring theme in Japanse media, indubitably connected to the traumas of World War II: narratives of war orphans in the wake of famines and atomic bombings still haunt the national memory in many films, such as Isao Takahata’s GRAVE OF THE FIREFLIES (1988). In that same year, the Sugamo incident captivated the nation: a mother was found to have abandoned her five underage children to fend for themselves for nine months, resulting in the deaths of two of the children. The much-publicized incident inspired NOBODY KNOWS, which would be released sixteen years later.
Director Hirokazu Kore-eda (Tokyo, 1962) is sometimes described as the spiritual successor of Yasujiro Ozu, master of the genre of Japanese family dramas. It isn’t hard to see why: Kore-eda’s highlights include the family-oriented LIKE FATHER, LIKE SON (2013) and SHOPLIFTERS (2018), the then-winner of the Palme d’Or. However, Kore-eda’s directorial instincts are closely aligned with a documentary-esque style of social realism, and he prefers to be compared to Britain’s Ken Loach. Kore-eda veers towards narratives of marginalization and penury, though he maintains a deftly ability to find nuance and utilizes a morally neutral, documentarian gaze upon his subjects.
All the more in NOBODY KNOWS, which follows the four illegitimate children of mercurial mother Keiko. Having never been reported to the state, the children live in shadows, hiding from strangers and creating their own world. They get by on scraps and the occasional sympathetic gesture from a passerby. Others may see them, but none of them is willing to confront the situation and do something about their predicament. They are, ultimately, obscured from public life.
When mother Keiko eventually abandons her offspring altogether, the children become even more isolated, growing and thriving in their own pseudo-world, filled with little objects significant only to them, sometimes hulking and dangerous, other times small and familiar. There is a tragic air to the proceedings, but the sentimental undertones are equally present, showing viewers the little moments of beauty and love to be found even in these most dire of circumstances.
Français:
Pour trouver un logement, Keiko, mère célibataire de quatre enfants, cache l'existence des trois derniers. Akira, l'aîné, 12 ans, est le seul à vivre officiellement avec elle. Lui seul suit une scolarité normale, les plus petits restant cloîtrés dans l'appartement de peur d'être repérés. Akira s'occupe d'eux chaque fois que leur mère, accablée de travail, est absente. Mais un beau jour, Keiko tombe amoureuse d'un inconnu et ne rentre plus. Livrés à eux-mêmes, les enfants gardent le secret et apprivoisent cette liberté nouvelle. Mais les réserves d'argent s'amenuisent tandis que les factures s'accumulent. Récompensé par un prix d'interprétation, le jeune comédien Yûya Yagira fut l'une des sensations du Festival de Cannes 2004.
